KẾT NỐI THỊ TRƯỜNG – SỰ KHÁC BIỆT CỦA HỆ THỐNG CHỨNG NHẬN CÓ SỰ THAM GIA PGS

KẾT NỐI THỊ TRƯỜNG - SỰ KHÁC BIỆT CỦA
HỆ THỐNG CHỨNG NHẬN CÓ SỰ THAM GIA PGS

Trong sự kiện kết nối thị trường nông sản hữu cơ với chủ đề: “DIỄN ĐÀN KẾT NỐI, TIÊU THỤ SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP HỮU CƠ VÀ CÁC SẢN PHẨM CHẾ BIẾN” do bộ NN&PTNT phối hợp với báo nông nghiệp Việt Nam tổ chức tại TP HCM ngày 28 tháng 9 năm 2022, đại diện PGS Việt Nam đã có bài tham luận chia sẻ với diễn đàn về cách Hệ thống chứng nhận có sự tham gia (PGS) kết nối thị trường hỗ trợ nông dân nhỏ tiêu thụ sản phẩm hữu cơ, bên cạnh chức năng hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức giám sát và đảm bảo chất lượng theo chuỗi.

PGS – được xem là hệ thống chứng nhận có sự tham gia bởi nó mang đầy đủ các yếu tố cấu thành nên một tổ chức chứng nhận cùng một phương pháp đánh giá và giám sát có sự tham gia cộng đồng. Là hệ thống chứng nhận cộng đồng, cũng giống như hệ thống chứng nhận của bên thứ 3, phương pháp thanh tra, các thủ tục và hệ thống quản lý trong PGS được văn bản hóa, xây dựng quy định, cập nhật và cải tiến cho phù hợp qua các bài học kinh nghiệm trong quá trình tổ chức thực hiện các hoạt động. Nông dân được tổ chức sản xuất theo nhóm. Mạng lưới nông dân cơ sở (Liên nhóm) là nơi chịu trách nhiệm chính giám sát chất lượng sản xuất thường ngày của các nhóm trực thuộc, cùng với sự giám sát kiểm tra ngẫu nhiên của bộ phận điều phối. Đây là điểm mấu chốt để đảm bảo sản phẩm được sản xuất tuân thủ tiêu chuẩn hữu cơ vốn rất khó áp dụng ở các hộ nông dân manh mún nhỏ lẻ. Vận dụng nguyên lý cùng tham gia, PGS cần sự nỗ lực của các bên liên quan vào tiến trình giám sát, đánh giá và đảm bảo chất lượng.

kết nối thị trường PGS

Ảnh: Cố vấn dự án, ông Koen den Barber thảo luận với tư vấn của Freshstudio trong hội thảo thiết lập thị trường cho sản phẩm Hữu cơ năm 2010

Một điểm khác biệt quan trọng của PGS với chứng nhận của bên thứ 3 (ICS), đó là hoạt động kết nối thị trường giúp nông dân tiêu thụ sản phẩm, một hoạt động mang tính xã hội cao, quyết định cho việc đảm bảo sinh kế của người nông dân, giúp họ duy trì và mở rộng sản xuất. Hoạt động này không tồn tại ở hệ thống chứng nhận độc lập, nơi sau khi kết thúc tiến trình cấp chứng nhận, người sản xuất phải tự tìm kiếm và kết nối sản phẩm của mình tới các thị trường xa hơn.

hệ thống chứng nhận có sự tham gia

Ảnh: dự án tổ chức Hội thảo có sự tham gia của nông dân và các nhà bán lẻ bàn cách thiết lập chuỗi cung ứng sản phẩm hữu cơ

 Để chuyên môn hóa các tác nhân trong chuỗi sản phẩm, PGS ngay từ đầu khi kết nối nông dân, đánh giá các điều kiện sản xuất, cùng hợp tác với chính quyền địa phương để vận dụng chính sách, đã phải tìm kiếm các tác nhân thương mại, những doanh nghiệp, nhà bán lẻ có quan điểm phát triển tốt để thiết lập chuỗi và thực hiện kết nối thị trường. Các doanh nghiệp/nhà bán lẻ tham gia vào xây dựng các chính sách, quy định của PGS ngay từ ban đầu, trở thành tác nhân quan trọng giúp nông dân yên tâm sản xuất. 

họp retailers pgs 2011

Ảnh: Các cuộc họp giữa dự án với nhà bán lẻ bàn cách tháo gỡ khó khăn khi kết nối sản phẩm hữu cơ của nông dân ra thị trường

Vai trò của các tác nhân thương mại trong PGS, không đơn giản là thuận mua vừa bán, họ tham gia vào PGS với mong muốn tìm kiếm sản phẩm lành để phục vụ khách hàng của họ, của chính gia đình họ, đồng thời động viên, khuyến khích nông dân sản xuất và cam kết sẵn sàng hỗ trợ nông dân lúc khó khăn bởi thời tiết hoặc những lúc giáp vụ hoặc dư thừa sản phẩm. Họ là tác nhân chính tạo nên thương mại công bằng, xây dựng mối quan hệ hữu cơ tốt đẹp giữa nông dân, thương nhân và người tiêu dùng trong xã hội. Trong PGS, các tác nhân thương mại giúp nông dân đưa sản phẩm ra xã hội có thể là thành viên chính thức hoặc không chính thức, đều tham gia giám sát sản xuất, sẵn lòng góp sức hỗ trợ nông dân, phối hợp thực hiện theo quy định của PGS mà các bên liên quan đồng thuận xây dựng.

kết nối thị trường PGS
kết nối thị trường PGS
kết nối thị trường PGS
phỏng vấn khách hàng mua sản phẩm hữu cơ PGS

Ảnh: sản phẩm hữu cơ PGS thời gian đầu thiết lập thị trường 2011 tại cửa hàng bác Tôm và phỏng vấn khách hàng thường xuyên mua sản phẩm hữu cơ tại cửa hàng Bác Tôm

PGS cấp chứng nhận cho nông dân nhỏ tổ chức sản xuất theo nhóm, và mở rộng cho đối tượng là các vườn tư nhân có đủ điều kiện tham gia. Để quản lý sản phẩm, đảm bảo minh bạch và quyền lợi của khách hàng khi sử dụng sản phẩm, PGS Việt Nam cải tiến hệ thống quản lý minh bạch, áp dụng kỹ thuật số để truy xuất nguồn gốc và cập nhật dữ liệu của nông dân. 15 năm hình thành và phát triển, từ những hiểu biết gần như con số 0 của thị trường về sản phẩm hữu cơ. PGS cùng các nhà bán lẻ, nỗ lực giới thiệu sản phẩm hữu cơ ra thị trường, giáo dục người tiêu dùng về nông nghiệp hữu cơ và cách nhận diện sản phẩm, đưa người tiêu dùng đến gặp gỡ giao lưu cùng nông dân để gần gũi hơn và để hiểu thêm cách mà người nông dân làm ra sản phẩm. Niềm tin của thị trường đối với nông dân hữu cơ PGS dần được khẳng định, nhu cầu về sản phẩm hữu cơ tăng lên đã thúc đẩy các chính sách NNHC của nhà nước ra đời kích thích mở rộng thêm nhiều diện tích sản xuất.      

kết nối thị trường PGS

Ảnh: sản phẩm rau hữu cơ PGS  hiện tại cùng tem truy xuất và giảm thiểu túi nilon – ảnh do khách hàng chụp tại bếp gia đình

Những lợi ích của PGS hỗ trợ nông dân sản xuất và kết nối thị trường đã được vận dụng trong nhiều các dự án phát triển, thêm nhiều PGS ra đời ở 13 tỉnh thành các địa phương cần được liên kết lại để định hướng và hỗ trợ tốt hơn các PGS mới hình thành trong một ngôi nhà chung của Hiệp Hội NNHC Việt Nam. Các sản phẩm hữu cơ của các PGS khác nhau sẽ được hợp tác và chia sẻ ra thị trường nội địa xa hơn sẽ thúc đẩy thêm nhiều nông dân nhỏ chuyển đổi sản xuất, tạo sinh kế ổn định và cải thiện sức khoẻ cho nông dân, cung cấp thêm nhiều sản phẩm hữu cơ với giá cả hợp lý nhất cho cộng đồng và xã hội.      

Theo: bà Từ Thị Tuyết Nhung – Trưởng Ban Điều Phối PGS Việt Nam